Keputusan Pilihan Raya Negeri Sabah 2025 membuka lembaran baharu dalam politik Malaysia Timur, jauh lebih besar daripada sekadar siapa yang menang atau tewas. Ia menjadi penanda kepada perubahan sikap pengundi Sabah yang semakin tegas dengan tuntutan autonomi, semakin skeptikal terhadap parti dari Semenanjung dan semakin menghargai suara lokal yang mampu mempengaruhi aliran dana, corak pembangunan serta kedudukan negeri dalam peta kuasa persekutuan. PRN kali ini adalah ujian sebenar terhadap kejujuran Putrajaya memenuhi janji kepada Sabah dan juga pembayang awal kepada keputusan Parlimen Sabah pada PRU16 kelak.
Landskap yang muncul daripada PRN memperlihatkan Sabah kekal sangat berpecah dan tidak memberikan mandat besar kepada mana-mana blok secara tunggal. Keadaan ini bukan sahaja memaksa pembentukan kerajaan melalui meja rundingan tetapi juga meletakkan setiap parti Sabah dalam kedudukan tawar-menawar yang besar. Politik Sabah kini menjadi gelanggang taktikal di mana kemenangan nominal tidak membawa makna jika tidak diiringi keupayaan mengumpul sokongan blok-blok kecil yang memegang kunci kepada majoriti mudah. Di sinilah realiti politik negeri ini semakin menyerupai era pasca 2018 apabila gabungan yang memerintah lebih banyak ditentukan oleh kesepakatan parti-parti politik berbanding kekuatan undi.
Dalam senario ini, siapa yang bakal menjadi Ketua Menteri menjadi persoalan paling hangat. Berdasarkan arus keputusan dan kecenderungan sokongan, nama yang paling dominan masih tertumpu kepada pimpinan GRS yang menunjukkan keupayaan bertahan dan mengekalkan rangkaian sokongan akar umbi yang stabil. Namun realiti politik Sabah tidak mengizinkan jawapan yang mudah. Ketua Menteri akan muncul daripada gabungan yang berjaya memujuk sokongan perwakilan bebas dan parti-parti kecil yang memiliki kuasa penentu. Pemilihan Ketua Menteri bukan lagi soal siapa yang menang paling banyak tetapi siapa yang paling licin mengurus kompromi politik dan paling mampu memberi jaminan projek serta kestabilan kepada rakan gabungan.
Memandang ke hadapan, masa depan Sabah berada pada persimpangan penting. Tekanan ekonomi, jurang pembangunan luar bandar, isu keselamatan perairan timur dan naratif otonomi menjadikan negeri ini semakin mendesak terhadap hak dan kuasa yang dijanjikan sejak 1963. Pengundi Sabah semakin letih dengan janji bergolek tanpa penamat dan PRN ini menjadi wadah untuk menuntut pembaharuan yang lebih konkrit daripada Putrajaya. Hak kewangan negeri pastinya akan menjadi tuntutan paling utama. Pengembalian peratusan hasil negeri, penetapan semula kadar bayaran berkaitan petroleum, pengagihan dana langsung kepada kerajaan tempatan serta kuasa membuat keputusan dalam projek mega adalah antara perkara yang akan ditolak ke hadapan dengan lebih agresif.
Berbeza dengan masa lalu, tuntutan kali ini dijangka lebih tegas. Parti-parti negeri kini mempunyai keyakinan politik yang lebih tinggi untuk berunding dengan kerajaan persekutuan kerana mereka sedar bahawa kerajaan di Putrajaya memerlukan kestabilan sokongan dari Borneo. Sabah bukan lagi pinggiran dalam percaturan kuasa nasional, tetapi gelanggang yang menentukan majoriti tipis persekutuan. Ketegasan Sabah bukan lagi retorik tetapi strategi survival. Jika kerajaan persekutuan cuba memperlahankan proses pengembalian hak, tekanan terhadap mereka akan meningkat dan kemungkinan pembentukan pakatan politik baharu di Sabah akan menjadi lebih ketara.
Kesan keputusan PRN terhadap kerajaan persekutuan juga sangat signifikan. Kerajaan Perpaduan kini berdepan dilema strategik. Di satu pihak, mereka perlu mempertahankan imej nasional sebagai kerajaan stabil dan pro-reformasi. Di satu pihak lain, mereka mesti memenuhi tuntutan Sabah yang kian mendesak demi memastikan sokongan blok Borneo tidak tergelincir. Gabungan PH khususnya DAP telah menunjukkan prestasi sangat lemah dalam PRN ini, mencerminkan jurang sokongan yang semakin melebar di antara parti Semenanjung dan sentimen pengundi Sabah. Kekalahan besar DAP mencetuskan kegusaran politik kerana ia mendedahkan kelemahan akar umbi PH dalam isu identiti, autonomi dan naratif perjuangan tempatan yang lebih dekat di hati pengundi Sabah.
Walau begitu, keputusan negeri tidak semestinya diterjemahkan kepada keputusan Parlimen dengan tepat. Pengundi Sabah sering membezakan di antara undi negeri dan undi persekutuan. Namun jika kelemahan naratif PH ini tidak diperbaiki, Sabah akan kekal sebagai medan sukar bagi parti tersebut. Kerajaan Perpaduan kini perlu membuktikan keikhlasan dalam menunaikan janji kepada Sabah. Jika mereka berjaya mengemukakan tawaran berani seperti pelan pengembalian kuasa berskala jelas, penjadualan semula peruntukan pembangunan lima tahun atau pakej ekonomi selaras aspirasi tempatan, mereka mungkin mampu menahan gelombang kemerosotan sokongan ini. Jika gagal, PRU16 akan mencipta senario di mana PH mungkin kehilangan hampir keseluruhan peluang kerusi Parlimen Sabah.
Tuntutan Sabah terhadap Putrajaya kali ini bukan sekadar tuntutan biasa tetapi tuntutan maruah politik. Sabah mahu pengiktirafan bukan hanya sebagai negeri yang menyumbang kepada kekayaan negara tetapi negeri yang berhak memutuskan cara masa depannya dibentuk. Sekiranya tuntutan ini diraikan, Malaysia mempunyai peluang membina hubungan persekutuan-negeri yang lebih matang. Jika tidak, kekecewaan Sabah akan menjadi bahan kempen terkuat untuk PRU16 dan akan digunakan oleh parti tempatan untuk membuktikan bahawa Putrajaya tidak pernah berubah walau berkali-kali bertukar kerajaan.
Dari sudut ramalan PRU16 untuk Parlimen Sabah, tiga senario utama boleh dirumuskan. Senario pertama ialah parti-parti tempatan terutama GRS dan Warisan menguasai semula majoriti kerusi kerana momentum PRN masih segar dan sentimen “Sabah for Sabahans” terus meningkat. Senario kedua ialah BN kembali memperluas pengaruh di kawasan pedalaman melalui jaringan tradisional mereka, sekali gus mengekalkan beberapa kerusi strategik. Senario ketiga ialah PH dapat menyelamatkan beberapa kerusi bandar jika mereka membuat rombakan naratif besar-besaran dalam isu autonomi dan hak Sabah. Realiti paling munasabah ialah gabungan parti tempatan akan mendominasi, manakala PH perlu bekerja keras sekiranya tidak mahu ditolak ke pinggir politik Sabah.
Kesimpulannya, PRN Sabah 2025 adalah “wake-up call” paling jelas kepada kerajaan persekutuan bahawa Sabah tidak lagi mahu bergantung kepada ihsan tetapi mahu hak yang telah disahkan oleh sejarah. Sabah kini berada di pintu perubahan besar dan siapa pun yang memegang kuasa pasti akan berdepan gelombang tuntutan yang lebih jelas dan lantang. Putrajaya perlu bertindak bukan kerana terpaksa tetapi kerana keikhlasan membina negara yang adil kepada semua. Rakyat Sabah sudah bangkit dan PRN Sabah 2025 adalah isyarat paling keras bahawa cengkaman lama politik pusat ke atas negeri-negeri Borneo tidak lagi dapat diterima bulat-bulat. Masa depan Malaysia kini ditentukan oleh sejauh mana pemimpin nasional bersedia mengiktiraf realiti baharu ini.
Leave a Reply